Indonesia thách thức Malaysia trong cuộc đua định giá dầu cọ

Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto đã công bố kế hoạch thành lập Sàn giao dịch Khoáng sản và Hàng hóa Chiến lược, viết tắt là BMKS

Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto đã công bố kế hoạch thành lập Sàn giao dịch Khoáng sản và Hàng hóa Chiến lược, viết tắt là BMKS. Sàn dự kiến bắt đầu hoạt động từ ngày 1/1/2027, trước mắt tập trung vào dầu cọ, niken, than đá và một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực.

Theo South China Morning Post, Indonesia sản xuất khoảng 51,66 triệu tấn dầu cọ thô trong năm 2025, cao hơn nhiều so với mức 20,28 triệu tấn của Malaysia. Quốc gia này cũng chiếm hơn một nửa lượng dầu cọ xuất khẩu toàn cầu. Tuy nhiên, phần lớn giao dịch quốc tế vẫn sử dụng hợp đồng tương lai dầu cọ thô FCPO trên Sở Giao dịch Phái sinh Bursa Malaysia làm căn cứ định giá và phòng ngừa rủi ro. FCPO đã được sử dụng làm chuẩn giá toàn cầu từ năm 1980. Trong năm 2025, khối lượng giao dịch loại hợp đồng này đạt kỷ lục 19,6 triệu hợp đồng, bình quân 80.399 hợp đồng mỗi ngày. Thanh khoản cao, hệ thống giao dịch ổn định và sự tham gia lâu năm của doanh nghiệp trồng cọ, nhà chế biến, thương nhân cùng các quỹ đầu tư giúp Malaysia duy trì vị thế trung tâm định giá.

Phần lớn giao dịch quốc tế vẫn sử dụng hợp đồng tương lai dầu cọ thô FCPO trên Sở Giao dịch Phái sinh Bursa Malaysia làm căn cứ định giá và phòng ngừa rủi ro

Indonesia từng đưa vào vận hành một thị trường dầu cọ giao ngay thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa và Phái sinh Indonesia từ năm 2023. Tuy nhiên, lượng giao dịch còn hạn chế, cho thấy quy mô sản xuất lớn chưa đủ để tạo ra một mức giá tham chiếu được thị trường quốc tế chấp nhận. BMKS vì vậy không chỉ phục vụ tham vọng cạnh tranh với Malaysia. Chính phủ Indonesia còn muốn sử dụng sàn giao dịch để giám sát giá xuất khẩu, khối lượng hàng hóa, nghĩa vụ thuế và các hoạt động khai báo thương mại. Cơ chế này được kỳ vọng giúp hạn chế tình trạng khai giá thấp và chuyển giá, qua đó giảm thất thu ngân sách.

Indonesia từng đưa vào vận hành một thị trường dầu cọ giao ngay thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa và Phái sinh Indonesia từ năm 2023

Ngày 19/8, Cơ quan Dịch vụ Tài chính Indonesia đã bổ nhiệm ông Henry Rialdi làm Phó ủy viên phụ trách quản lý và giám sát BMKS. Cơ quan này cho biết đang chuẩn bị khung pháp lý nhằm bảo đảm hoạt động giao dịch minh bạch, có trật tự và đủ độ tin cậy đối với nhà đầu tư trong nước cũng như quốc tế.

Cơ quan Dịch vụ Tài chính Indonesia đã bổ nhiệm ông Henry Rialdi làm Phó ủy viên phụ trách quản lý và giám sát BMKS

Giới phân tích nhận định BMKS khó thay thế FCPO trong thời gian ngắn. Sàn mới cần xây dựng thanh khoản, dữ liệu minh bạch, cơ chế giao nhận đáng tin cậy và thu hút đủ doanh nghiệp quốc tế. Dù vậy, nếu hình thành được giá giao ngay đại diện cho thị trường nội địa, Indonesia có thể nâng cao quyền thương lượng, kiểm soát tốt hơn chuỗi xuất khẩu và từng bước tác động mạnh hơn tới giá dầu cọ toàn cầu.