Kiến nghị tháo gỡ 4 điểm nghẽn trong lĩnh vực Trồng trọt và Bảo vệ thực vật

Cà phê Arabica đặc sản Cầu Đất và trồng hoa công nghệ cao tại Lâm Đồng - Ảnh minh họa

Thực hiện Văn bản số 15527/SNNMT-KHTC ngày 15/10/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng về triển khai Kết luận của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã rà soát toàn diện các vướng mắc thuộc phạm vi quản lý nhà nước trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật.

Theo đó, 4 vấn đề trọng tâm được kiến nghị tập trung vào: phát triển vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phát triển cà phê đặc sản, quản lý giống cây trồng và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói.

Cần sửa đổi tiêu chí công nhận vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

Đây là nhóm vướng mắc lớn nhất được Chi cục chỉ ra liên quan đến Quyết định số 66/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Chi cục đề xuất 4 nội dung sửa đổi, bổ sung cụ thể tại Điều 2 của Quyết định:

Bổ sung chủ thể đề nghị công nhận vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gồm: UBND cấp xã; doanh nghiệp, Hợp tác xã, Liên minh HTX. Thực tiễn cho thấy, UBND xã là cơ quan quản lý tổng thể các hoạt động trong vùng. Với các vùng có từ 02 doanh nghiệp, HTX trở lên, việc xác định một chủ thể duy nhất gặp rất nhiều khó khăn. Đến nay, Lâm Đồng đã công nhận 16 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với chủ thể là UBND xã.

Danh mục cây trồng, vật nuôi: Danh mục hiện hành chưa bao quát hết các đối tượng có tiềm năng ứng dụng công nghệ cao tại địa phương như: ngô giống, ngô thương phẩm, lúa thương phẩm, đậu nành, đậu lạc, khoai lang, điều, mắc ca...

Sửa đổi quy định về quy mô diện tích, tỷ lệ cây trồng xen, tỷ lệ liên kết sản xuất - tiêu thụ và mức độ ứng dụng khoa học công nghệ. Quy định hiện nay chưa tính đến sự khác biệt về điều kiện tự nhiên, tập quán canh tác và cơ cấu cây trồng giữa các vùng miền như Miền Bắc, Miền Nam, Tây Nguyên.

Ban hành văn bản hướng dẫn phương pháp đánh giá, lượng hóa cụ thể các tiêu chí. Các tiêu chí tại Quyết định 66 hiện mang tính định tính chung, thiếu thang điểm lượng hóa, gây lúng túng cho địa phương trong quá trình kiểm tra thực tế và thẩm định hồ sơ.

Sớm ban hành tiêu chuẩn về cà phê đặc sản

Lâm Đồng cho rằng, dù nhiệm vụ xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn về cà phê đặc sản Việt Nam đã được giao tại Quyết định số 1392/QĐ-BNN-TT ngày 02/04/2021 của Bộ Nông nghiệp và PTNT (nay là Bộ NN&MT), nhưng đến nay hệ thống tiêu chuẩn này vẫn chưa được ban hành.

Sự chậm trễ này gây thiếu cơ sở pháp lý thống nhất, khiến địa phương gặp khó khăn trong quy hoạch vùng nguyên liệu hữu cơ, đặc sản, tổ chức đánh giá và công nhận cà phê đặc sản - một trong những sản phẩm chủ lực có giá trị gia tăng cao của Lâm Đồng.

Bất cập trong quản lý giống rau, hoa - cần cơ sở dữ liệu dùng chung toàn quốc

Đối với quản lý giống cây trồng, Chi cục kiến nghị Bộ NN&MT nghiên cứu xây dựng cơ chế tiếp nhận, đăng tải và cập nhật thông tin tự công bố giống cây trồng không thuộc loài cây trồng chính trên Cổng thông tin điện tử hoặc Hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung của Bộ.

Mặc dù Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 của Chính phủ đã phân cấp cơ chế tự công bố, nhưng hiện vẫn thiếu kênh thông tin công khai, theo dõi sau lưu hành.

Lâm Đồng là thủ phủ rau, hoa của cả nước với hàng trăm chủng loại giống mới nhập khẩu, khảo nghiệm và đưa vào sản xuất liên tục mỗi năm. Việc thiếu hệ thống tra cứu tập trung khiến cơ quan chuyên môn gặp khó trong kiểm soát chất lượng đầu vào, truy xuất nguồn gốc, xử lý vi phạm, đặc biệt là với các giống rau, hoa phục vụ sản xuất hữu cơ, công nghệ cao.

Cần hướng dẫn thống nhất về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói

Đây là vấn đề cấp bách liên quan đến xuất khẩu. Chi cục đề nghị Bộ NN&MT sớm ban hành văn bản hướng dẫn chuyên môn chi tiết, thống nhất trên phạm vi toàn quốc về quy trình, biểu mẫu, thành phần hồ sơ, hệ thống cơ sở dữ liệu và yêu cầu ghi chép nhật ký để thiết lập, cấp và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói theo Nghị định số 38/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP.

Đồng thời, sớm trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 38/2026/NĐ-CP. Theo khoản 1 Điều 6 Nghị quyết 36/2026/NQ-CP, Bộ NN&MT được giao chủ trì xây dựng hồ sơ Nghị định này và trình Chính phủ trong tháng 9/2026, tuy nhiên đến nay vẫn chưa ban hành.

Việc thiếu khung tiêu chuẩn chung về hồ sơ và phương pháp đánh giá đang dẫn đến áp dụng không đồng đều giữa các địa phương, ảnh hưởng trực tiếp đến yêu cầu an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ quy định kiểm dịch thực vật của nước nhập khẩu.

Những kiến nghị từ Lâm Đồng - địa phương đi đầu cả nước về nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp hữu cơ - cho thấy, yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng cụ thể, định lượng và thống nhất dữ liệu dùng chung, tạo động lực để các vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phát triển thực chất, hiệu quả và bền vững./.